Sukatan at Pananagutan

March 22, 2009

Madalas mapag-usapan kung bakit sa laki ng perang ginugol ng pamahalaan para sa mamamayan, tila di nararamdaman ang mga benepisyo nito. Maraming paliwanag at maraming dahilan. Nandiyan ang pera daw ay nawaldas lamang sa katiwalian. Nandiyan ang mali daw na prioridad ng pamahalaan sa pagugol ng pera ng bayan. Nandiyan na kulang pa raw ang perang ginugol para maramdaman ng taong bayan ang mga biyayang idudulot nito. Pawang may bahid ng katotohanan ang mga paliwanag na mga nabanggit. Subalit hindi tinutukoy ng mga ito ang puno’t dulo ng problema.

Ano ang akmang sukat para sa mga pinag uukulan ng pera ng pamahalaan? Kadalasan ang sukat ay kung gaano kalaki ang perang gugugulin. Naipapaalam lamang kung paano ginasta at kung ano ang nangyari sa perang ginasta kung ito ay inuusisa at tinatanong kung ano ba talaga ang nabuo sa halagang naitala. Halimbawa, ang kontrobersyal na North Rail sa unang tingin ay isang kapuri-puring proyekto ng pamahalaan. Subalit nang ito ay inusisa, pinuna na ng nakakaintindi na parang napakalaki naman ng perang uubusin sa ikli ng linya ng riles ng North Rail. Kahanay nito ang ZTE-NBN broadband project na ang tongpats ay milyones din. Madalas na ipagmalaki kung ilang bilyong piso ang budget sa iba’t ibang programa ng pamahalaan. Pero bihirang banggitin kung ano ang kahihinatnan ng perang gagastusin. Dahil hindi malinaw ang sukatan, nagiging sanhi ito ng katiwalian. Maiiwasan ang lahat ng ito kung pinapaliwanag ang physical targets na detalyado kasabay sa anunsiyo ng perang inilaan para sa proyekto. Kadalasan bagaman maisagawa pa ang proyekto, nabalot na ito ng kontrobersiya at nabalewala na ang benepisyo sa mata ng mamamayan.

Minsan malinaw naman ang sukat subalit hindi ito ang makahulugang batayan. Halimbawa sa linya ng edukasyon, madalas na binabalita na mga daang milyon ang inalaan para sa dagdag na guro, dagdag na school buildings at iba pa. Mahalaga ang dagdag na mga ito subalit hindi ito ang puno’t dulot ng sukatan. Alam nating lahat na dalawang bagay ang talagang importante tungkol edukasyon, ang participation at completion rates (sukat kung ilang porsiyento ng mga bata ang nasa paaralan at kung ilan ang nakatapos ng elementarya at hayskul) at academic achievement (sukat kung natuto ang mga bata ng dapat nilang matutuhan sa iba’t ibang antas). Sa aking mga ginawang mga pulong sa iba’t ibang paaralan dito sa Lungsod ng Naga at iba pang lugar, hindi nga alam ng magulang ang achievement levels ng paaralan ng kanilang anak. Minsan pati ang mga guro ay hindi rin ito nasusundan. Ang dahilan, mali ang sukatan kung ano ang dapat tuunan ng pansin sa hanay ng edukasyon. Matagal ng mababa ang achievement levels ng ating mga pampublikong paaralan. Pausod-usod ang kanyang pagtaas. Hindi natin puwedeng isisi ito sa pangkasalukuyang pamunuan niya lamang. Palagay ko matagal na binale-wala ang tamang sukat kaya naman walang nanagot kung di naabot ang mga antas na ninanais. Kaya mahalaga ang ginagawa ng Synergeia Foundation at ng 57-75 Movement, mga grupong pribado, dahil ang pinupuntirya ng kanilang mga programa ang tamang sukat sa edukasyon. May akmang sukatan at makatwiran ang hinihinging pananagutan.

Ano ang problema ng wala o maling sukat? Ang lahat ng may katungkulan ay dapat managot sa trabaho at kapangyarihan na ibinigay sa kanya. Ang pananagutang ito ay dapat malinaw at alam ng mamamayan. Kung walang malinaw na sukat, malamang lihis ang gagawin sa tunay na layunin ng mga ginagawa. Hindi lamang pera ang susi sa pagsaayos ng ating bansa. Kasinghalaga ang tamang sukatan at pananagutan ayon dito. Madali namang maituwid ito. Ang malaking tanong ay kung nais itong maituwid.

Advertisements

No to Cha-Cha

March 9, 2009

Kamakalawa napabalita na 17 na pirma na lang ang kailangan para maisulong na ang “Con Ass” (Constituent Assembly). Pakiwari ko sinasamantala ng Kongreso ang mga pangkasalukuyang kaguluhan para maisagawa ang maitim na balak nito na baguhin ang Saligang Batas na mistula sila lang ang masusunod . Hindi naman kaila sa nakararami na gagawin nila ito para sa pansariling kapakanan. Kasama nito ang pinangangambahang pagpagpahaba ng termino ng Pangulo. Nakatuon ang pansin ng mamamayan sa patuloy ng paghirap ng buhay. Nakatuon naman ang pansin ng mga pahayagan sa walang katapusan kuwento ng katiwalian sa pamahalaan. Ito ang pagkakataon na ang masamang balita ay mabuting balita sa mga taong nasa likod ng “Cha-Cha”. Nalilingat ang mga mamamayan at hindi niya mamamalayan na biglang maglalaho ang kanyang inaasahang pagbabago sa darating na 2010.

Tulad ng nakaraang panahon, isasawalang bahala ng Kongreso ang saluubin ng mamamayan sa bagay na ito. Marahil sa pananaw ng ating mga Congressman, mapagtatakpan ang lahat ng panlilinlang na ito ng sangdamakmak na “pork barrel” na kapalit ng kanyang boto sa “Cha-Cha”. Oo nga naman, nagtagumpay ang karamihan sa kanila ng nakaraang halalan hindi dahil sa mga panukala naipasa sa Kongreso kung hindi sa naipamudmod na biyaya ng “pork barrel” na natanggap. Kawawa naman si Juan de la Cruz, walang kamalay-malay, ginisa siya sa sarili niyang mantika. At paulit-ulit pa siyang gigisahin kung hindi siya mamumulat at gamitin ang tangi niyang kapangyarihan laban dito — ang kanyang boto.

Panahon na para sukatin natin ang ating mga Congressman ayon sa tungkulin niya bilang mambabatas. Ano ang mga panukala hinain niya at ano ang paninindigan niya sa mga panukalang hinain ng kanyang mga kasama sa Kongreso ? Ano ang boto niya sa ’Cha-Cha‘? Ang boto niya sa repormang agraryo ? Kung tayo ay di sang-ayon, ipabatid natin ito sa sunod na halalan. Huwag natin ipahintulot na muli nilang paglalaruan ang saluubin natin at patuloy tayong linlangin sa isang maruming sistema na ang lahat ng bagay ay pinagbibili. Ika nga ni dating Speaker Joe de Venecia, ang lahat daw ay ‘for sale’ na palagay ko ay tinukoy tayong lahat pati ang kanyang mga kasama. Sa susunod na pagkakataon pag tayo ay nagsabing “No to”Cha-Cha”, iparamdam natin ito sa mga Congressman na ating hinalal.

Noong nakaraang nahalalan naipakita ng ating mamamayan ang kanyang kapangyarihan ng ang ihinalal niya sa Senado ang mga kandidatong naninindigan laban sa “Cha-Cha”. Subalit taliwas rito ang mga hinalal sa Kongreso. Maraming dahilan katulad ng perang pinamudmod sa mga distritong malapit sa administrasyon. Panahon na para maiwasto ang kamaliang ito. Tandaan natin sa susunod na halalan. Huwag nating iboto ang boboto sa “Cha-Cha”. Pag tayo ay nagtagumpay, mamumulat ang lahat na hindi na tayo maaring magpaloko pang muli!