Boys Scouting

May 24, 2009

Noong  nasa grade school pa lang ako, isa sa mga pinakamasaya kong karanasan ay ng sumapi ako sa Boys Scout. Natuto kami ng first-aid, lumangoy at magsaing. Tinuruan din kami ng mga wastong asal at ugali. Palagay ko malaking bahagi ng aking mga paniwala, paninindigan at pananaw ngayon ay dala ng aking  pinagdaaanan sa scouting. Maari ko ngang sabihin na kung purong Boys Scout pa rin ako hanggang ngayon, malamang na mas pakikinabangan  ng aming lungsod ang kakayahan at kapangyarihan na pinagkatiwala niya sa akin. Isang panghabang buhay na sukatan ang mga prinsipyo ng scouting. Mananatiling hamon ang pagsabuhay nito.

Noong martes, ginanap ang BSP National Council Meeting sa Zamboanga City. Bilang Chairman, tinanggap ko para sa Naga City Council ang award bilang isa sa mga mahuhusay na council sa Pilipinas. Malaking karangalan ito sa amin lalo na dahil hindi  pa naman katagalan na nabuo ang Naga City BSP Council. Sa aking pagnanais na mabigyan na tamang pansin ang scouting, hiniling ko na magkaroon na ng hiwalay na Council na ang Naga City. Palagay ko, pinatunayan ng mga tagumpay na natamo niya na dapat nga lang ng sariling konseho ang Naga City.

Si Mayor Jojo Binay ang Pangulo ngayon. Subali‘t ang mga nasa magkabilang panig sa larangan ng pulitika ay nandoon din. Nandoon si dating Governor Obet Pangdangan, Governor Victor Yap, Cong. Del de Guzman, Mayor Lawrence Cruz, Mayor Celso Lobregat, Vice-Governor David Ponce de Leon, dating Cong. Jun Aniag, Mayor Corvera, Mayor Guiam, Mayor Ona at marami pa iba. Iba’t ibang partido, makatunggali sa pulitika nguni’t nagkakaunawaan sa Boys Scouting. Iba’t ibang partido, iba’t ibang pinagdaanan, nagkaisa lahat sa scouting. Dating may mga tungkulin, wala na sa tungkulin, Boys Scout pa rin. Lahat, nais na maging bahagi sa paghubog ng hinaharap ng mga bata at kabataang Pilipino. Kung bigo man tayo sa pangkasulukuyang henerasyon, umaasang maisasaayos ang susunod sa pagtaguyod ng scouting sa kanya kanyang lugar.

Maraming hamon ang hinaharap ng scouting. Ayon sa kanyang pamunuan, bumaba ang membership mula sa pinamataas na bilang na 3 milyon sa kasalukuyan 1.6 milyon na lang. Dala ito ng “no-collection policy” ng DepEd. Mabuti man o hindi ang patakarang ito, kailangang maghanap ng ibang paraan kung paano mabibigyan ang lahat ng pagkakataon na sumapi at lumahok sa scouting. Kailangan mabigyan ng pagkakataon ang lahat ng mga bata — mahirap man o mayaman na maranasan niya ang maging Boys Scout (o Girls Scout).

Dito sa Naga, hihimukin namin ang mga my kakayahan na tumulong at magkontribusyon. Isasalang namin ang isang batas na ang mga negosyante ay may taunang kontribusyon sa Boys Scout at sa Girls Scout. Hindi kalakihang halaga subali’t magbibigay saysay sa pananaw na dapat kasama lahat sa tamang paghubog ng mga bata sa aming lugar. Katulad sa national council, maaring ito ang daan na magkaisa lahat sa lokal. Isang simulain na makakapagbago ng ugali sa susunod na henerasyon. Dapat pag-ibayuhin natin ang mga bagay na nagbibigay daan na magkaisa. Kung di man sa pulitika sa scouting na lang!

Advertisements

Padyak

May 18, 2009

Kagabi ng pauwi ako galing sa isang induction ng isang organisasyon ng kabataan, nasundan ko ang isang padyak. May dalawang pasaherong sakay  Ang drayber ay mukhang mahigit singkwentang taon na. Nguni’t tila di niya nararamdaman ang pagod na dinaanan niya sa maghapong pagkayod. Medyo mabagal ang kanyang takbo at medyo naabala ang sumusunod na mga sasakyan sa kanya. Subali’t tulad ng mahigit kumulang na 1500 padyak drayber sa Naga City, muling matatapos ang araw na naitawid na naman niya ang pangangailangan ng kanyang pamilya.

Natatandaan ko pa ng mag-umpisang magkaroon ng mga padyak sa Naga City noong 1990, pinuna na ito ng aming kalaban sa pulitika. Paurong daw ang pag-unlad ng lungsod. Wala raw lugar ito sa kalsada namin. Palagay ko, sa pangkalahatan, naintindihan ang aming pananaw sa bagay na ito, dahil patuloy kaming pinagkatiwalaan ng mga Nagueno. Ang sabi ko noon, ang isang marangal at malinis na hanapbuhay katulad ng pagpadyak ay dapat bigyan ng puwang sa aming lugar. Dapat sa pag-unlad, lahat ay maaring makilahok at dapat kabahagi lalo na yong walang sapat na lakas at kaalaman tulad ng mga namumuhunan at maykapangyarihan. Katunayan obligasyon ng pamahalaan at ng lipunan na bigyan sila ng pagkakataon  maghanapbuhay. (Palagay ko, kung bibigyan sila ng mas magandang alternatibo, pipiliin ng mga nagpapadyak ang mas magaan at mas mataas na kitang hanapbhay.) At dahil bigo silang makamtan ito, naghanap sila ng isang mahirap subali’t malinis na pagkakakitaan.

Maraming patalinghaga ang nabubuo ng pagpadyak na nauukol sa ating mga paniwala at galaw ng ating lipunan. Una, sa hirap ng trabahong ito, tinuturuan nya tayong lahat ng ang tagumpay ay hindi madali. Huwag tayong umasa, lalo na dahil ang ating bansa ay lugmok na sa kahirapan, na isang araw ay gigising na lang tayo na ang ating mamumulatan ay isang maunlad ng Pilipinas. Kailangang tayo ay makibahagi, magsakripisyo at makipaglaban para magbago ang kalakaran sa ating pulitika at ekonomiya. Pangalawa, walang tunay na pag-unlad kung ang may kaalaman at mayayaman lamang ang makikinabang. Ang padyak ang isa sa mga simbolo ng kahirapan at pagsusumikap. Pinapaalala sa atin  na walang saysay ang pag-unlad kung lalo lamang lalaki ang agwat ng mayaman at mahirap. Pangatlo, dapat bigyan natin ng puwang ang mga mahihirap na makaahon sa sarili nilang kakayahan. Mahalaga ang batas. Mahalaga ang areglo sa kalsada. Subali’t mas mahalaga na magkaroon ng paniwala ang ating mahihirap na mamamayan na siya ay aakayin ng ating lipunan kung siya ay magsusumikap. (Dito sa Naga City, may sidewalk vending ordinance na pinapayagan ang “regulated vending”.)

Sa aking panunungkulan, ang buhay ng malimit na ang aking mga nakakasalamuha noon, ang mistulang simbolo ay ang pagpadyak. Mga taong mahihirap subali’t nagsusumikap. Mga taong kailangan tulungan dahil tinutulungan ang kanilang sarili. Mga taong may mga munting pangarap para sa kinabukasan ng mga mahal nila sa buhay. Ang hamon sa aming pamamahala, gawing makahulugan ang pag-unlad para makinabang lahat!


Magrehistro at Bumoto

May 16, 2009

Noong May 6, 2009, nagtipon-tipon kami sa pangunguna ni Sen. Kiko Pangilinan para itulak ang isang “register and vote campaign” (RV) para sa halalan sa 2010. Kasama sa bumubuo ng grupong ito si Cong Risa Hontiveros-Baraquiel ng Akbayan, dating Congressman Neric Acosta ng Bukidnon, Gg. Bam Aquino at Gg. Alex Lacson. Ang layunin ay hikayatin ang mahigit na 9 milyong “first time voters” na magrehistro, makilahok sa usapin at bumoto sa darating na halalan..

Sa unang tingin, ordinaryo ang kampanyang ito. Subalit alam nating lahat na napakahalaga ng halalan sa 2010 sa pagbabago ng ating bansa, Binibigyan tayong muli ng pagkakataong maituwid, maiwasto at maisaayos hindi lamang ang pulitika sa ating bansa kung hindi ang kalakaran sa ating lipunan. Patuloy na nawawalan ng tiwala ang mamayan sa ating pamahalaan. At ang masaklap ang kanyang pananaw na pare-pareho lang naman ang mga nais mamuno at wala naman siyang magagawa. Para bagang ayaw niya ng suriin ang kanyang mga pinagpipilian. Hindi na lang siya makikilahok. Hindi na lang siya boboto. Kaya ang dulo nito, walang pagbabago at tunay ngang magkakatotoo ang kanyang paniwala. Ang magwawagi ay pareho lang ng kanyang hindi ninais.

Hindi kagaya ng dati ang kampanyang ito. Matagal ng kinasangkapan ng mga pulitiko ang kapangyarihan ng mamayan na humalal ng kanyang mga lider. Ginamit ang kanyang kahirapan. Binili ang kanyang kapangyarihan. Panahon na parang muli mabawi ng mamayan ang pamahalaan. Hindi sa marahas na pamamagitan kung hindi sa kapangyarihan maituwid niyang gagawin— ang pagboto ng tama. Siyam na milyon sa 2010 ang may ganitong pagkakataon kung mabubuo ito. Mahigit beinte porsiyento ng pangkalahatan. Ang “RV Campaign” ay makikiisa sa lahat ng may parehong layunin na mabigyan ng tunay na saysay ang halalan. Hindi lamang hikayatin ang mamayan na mag-rehistro at bumoto. Kung hindi suriin ang mga pagpipilian at magkumbinsi ng iba para magkaroon ng saysay ang kanyang kapangyarihan maging bahagi sa pagluklok ng pamunuan sa ating bansa. Maliban sa hamon ng 2010, ang isang layunin ng kampanya ay tumulong na palawakin at palakasin ang tinatawag na “reform constituency”. Ibig sabihin sa lokal at sa nasyonal, umaasa tayo na ito ang mga banhing ipupunla natin patungo sa makahulugan at pangmatagalang pagbabago sa ating bansa.

Magrehisto at bumoto tayo!


Para sa Bayan

April 30, 2009

Matagal na rin ako sa larangan ng pulitika. Marami ng mga pulitikong nakasama at nakatunggali.  May mga dating katunggali na ngayon mga kasama na.   At may mga kasama noon na ngayon ay mga katunggali na.  Sa mga pagkakataon na naghihiwahiwalay ang mga dating magkakasama, madalas na mabanggit ang dahilan nito ay prinsipyo at paninindigan.  Kaakibat nito ang paliwanag na ang desisyon ng paglipat sa ibang kampo ay para sa bayan at hindi pansarili.

Subalit sa karanasan naming mga hinalal na opisyales ng Naga City, palagay ko nagkakasundo-sundo kami kung ano ang kahulugan ng para sa bayan.  Ito ang pagtaguyod ng kapakanan ng aming lungsod.  Ang pagbigay ng pag-uunawa sa mga iba’t ibang pananaw, ang pagtatalo paminsan-minsan at pagsumikap na mabigyan ng puwang ang pangarap ng bawat kasama.  Subalit sa likod ng lahat ng ito, walang higit pa sa pagpanatili ng pagkakaisa dahil ito ang susi ng matagumpay na paglilingkod.  Mahalaga ang tagumpay ng lahat kesa sa pagnanais ng isa na maitaguyod ang sariling interes. Hindi madali sapagkat hindi lang minsan na hiningi ang pagsakripisyo ng mga kasama para sa tagumpay ng lahat.  Hindi madali dahil kahit sa pakiwari ng isa na siya ang mas nararapat, isinuko niya ang kanyang pangarap dahil ayaw niyang mabigyan ng pagkakataon ang aming mga katunggali na magkaroon ng pagkakataon na masira ang aming mga pinaghirapan.  Nagbunga ito ng binotohan ng “straight” ang aming buong “ticket” sa loob ng anim na sunod-sunod na halalan o sa loob ng maglalabing walong tao na.  Mula mayor, vice mayor hanggang pinakahuling konsehal ng aming ticket ay patuloy na hinalal ng mga mamayan. Hindi pa ito nangyari sa kasaysayan ng pulitika sa Naga City.  Minsan nga napagbibintangan pa na nandadaya kami sa eleksiyon.  Batid kong alam ng mga taga Naga City na hindi.  Hindi naman kaila sa karamihan na ang tanging dahilan ng tiwalang ito ay ang mahusay at matapat na pamamahala.  Sa iba’t ibang sukat at sa iba’t ibang paligsahan napatunayan na ng Naga City na maari siyang ihambing sa mga pinakamahusay na LGU sa buong Pilipinas.  (Malamang ang Naga City na ang “most awarded LGU” sa ating bansa — may mahigit “150 international, national at regional awards” at “6 Hall of Fame recognitions” ang naigawad sa Naga City).   Ang aming paniwala tunay na para sa bayan ang aming layunin kung meron kaming sapat na kakayahan para maitaas ang antas ng sukat ng buhay ng mga mamamayan.  Hindi lamang ang pagnanais naming makapaglingkod.  Hindi lamang ang matapat na pamamahala o matuwid na hangarin kung hindi ang aming kakayahan at karanasan sa mga problema kaakibat ng tungkulin na aming hinangad.

Galing pa lang ako sa isang international forum.  Nabanggit ng isang dayuhang pinuno ng isang sangay ng United Nations na natalaga sa Pilipinas, na parang walang linaw kung ano ang hinaharap ng ating bansa.  Maraming naghahangad na mahalal. Lahat isang lamang ang bukang bibig —- ang kanyang hangaring mahalal ay para sa bayan!  Ang sabi niya, kung tunay na talagang para sa bayan nga ang layunin ng mga ito, baka mas mainam na pag-aralan nila ang sitwasyon. Nagkakahati-hati ang mga may pare- parehong layunin. Lahat naniniwala na tanging siya ang karapat dapat.  Baka sa maling akala o hindi makatuwirang hangarin, ang puwede sanang magtagumpay na tunay na maaring magdala na kaunlaran para sa atin bayan ay hindi magwawagi.  Para sa bayan, baka mas mainam na itabi na ng iba ang kanilang plano tumakbo sa 2010. Para sa bayan, isantabi nila ang paniwalang mas karapat-dapat sila sa iba. Para sa bayan, magkaisa na lang ang may pare-parehong pananaw at layunin.  Dahil kung hindi, magagamit lamang muli ang mga katagang “para sa bayan” para maitaguyod ang mga interes na mga pangsarili.


Kabataan sa 2010

April 15, 2009

Kahapon naimbita kami ni Gg. Harvey Keh para kumatawan ng Kaya Natin! sa isang talakayan sa De la Salle University. Ako ay isang alumnus ng Unibersidad na ito at ako ay nagagalak na mukhang nagbubunga na ng mabuti ang pakikilahok ng pamunuan niya, sina Bro. Armin Luistro, Bro. Rollie Dizon at mga kasama nila, sa mga ugnayan at pangyayari na may relasyon sa pagbabago ng ating lipunan.  Mukhang namumulat na rin ang mga mag-aaral.  Kahit biernes at walang pasok, puno ang William Hall. Makahulugan ang mga tanong at mga pananaw ng mga estudyante.

Ang pangunahing paksa ay kung ano ang magagawa ng mga kabataan sa darating na halalan sa 2010.  Tulad ng aming paulit ulit na sinasabi, una sa lahat dapat magrehistro ang mga kabataan para mapabilang sila sa mga pipili.  Pangalawa, kilatising maigi ang mga nais humingi ng kanilang boto para maging kasangkapan ang kapangyarihang ito sa matuwid na pagpili. Pangatlo, hikayatin ang ibang kabataan na sumapi at makiisa sa kanilang pinapaniwalaang makapaglilingkod ng tapat at maayos.  Tapat, ibig sabihin may integridad, may matuwid na paninindigan at may pagmalasakit sa mahihirap. Maayos na pamamalakad na sa ngayon ang sukatan ang karanasan at kakayahan na naipamalas na ng mga gustong mamuno sa atin.

Hanggang ngayon, malaking palaisipan pa rin kung talagang may “youth vote” sa Pilipinas? Maliban marahil noong panahon na tumakbo si Senadora Miriam Santiago, hindi niya pa naipadama ang kanyang lakas. Maraming dahilan. Ang kawalan niya ng gana dahil sa nakikita niyang kalakaran ng pulitika sa bansa. Ang pagnanais niya na mangibang bayan na lang.  Ang mga bagay-bagay na mapagkakaabalahan na may relasyon sa mga pangarap niya. Nakakabahala subali’t hindi kataka-taka. Malungkot subalit dapat harapin ang hamong ito.

Ang katunayan kung anong tayo ngayon ay dala ng kung ano ang mga kabataan noong nakaraang panahon. Ang pangarap ni Rizal ay nagmistulang pangarap. Dahil hindi siya nakilahok, dahil hindi siya nakibahagi, dahil nawalan siya ng paniwala na siya may kapangyarihan din, ganitong klaseng lipunan na ang ginagalawan natin sa pangkasalukuyang panahon.  Ibig sabihin ganito din ang hinaharap ng mga sunod na henerasyon kung ang mga kabataan ngayon ay di makikibahagi sa pagsulong ng pagbabago.  May karapatan sila na sisihin ang mga kabataan noon (kasama ako at ang mga ka-edad ako).  Huwag sanang nilang hayaan na darating ang panahon na sila rin ang sisihin dahil tulad ng mga nauna sa kanila, hindi sila lumahok at nanindigan para sa mas maayos at masaganang bukas para sa atin mga kababayan. Ito ang hamon sa ating mga kabaataan sa 2010. Tugonan kaya nila?


Sino nga ba Trapo?

April 13, 2009

Ngayon na malapit na naman ang halalan, ang salitang trapo (na hinango sa salitang ”traditional politician”) ay muling magiging bukang bibig hindi lamang ng mga pulitikong magkatunggali kung hindi pati ng mga ordinaryong mamamayan. Walang gustong matawag na trapo. Para bang ito yong mga kontrabida sa larangan ng pulitika. Nag-umpisa ang “branding” na ito noong halalan ng 1992. Sinubukan ng yumaong Speaker Ramon Mitra, ng lumaban siya bilang Pangulo, na bigyan ng magandang kahulugan ang salitang trapo, ng binansagan siya at ang kanyang mga kasama na mga trapo. Hindi siya nagtagumpay.

Sa ordinaryong mamayan, ano nga ba trapo para sa kanya? Sa aking pakikisalamuha sa aming lugar, sinubukan kung hingin ang mga pananaw ng mga tao. Ayon sa isang NGO worker, ang trapo raw ay ang pulitiko na angkinin at pangalandakan ang mga proyekto ng gobyerno na parang ang mga ito ay galing sa kabutihang loob niya (kumpleto pati litrato niya). Alam naman natin na ito ay galing sa pamahalaan at hindi sa kanyang personal na bulsa. Ayon naman sa isang negosyante, ang trapo raw ang pulitikong na parating huli sa oras at matagal na nagpapaantay sa mga taong dapat niyang paglingkuran. Hindi lamang sa opisina o sa mga palatuntunan. Pati sa kasalan na siya ay naanyayahan. Pati sa mga pasaherong ng eroplano na kailangang maghintay at magpasensiya dahil wala pa ang VIP. Hindi iikot ang mundo kung wala pa siya. Ayon sa isang titser, ang trapo ay ang mga pulitiko na pera ang tanging paraan para makaakit ng papuri at atensyon. Tulad daw ng isang pulitiko sa lugar namin na imbes na magbigay ng inspirational message sa mga graduates, tinawag na lang mga magulang sa stage at binigyan ng tig P500. Tinawag din ang principal para bigyan ng perang pang ekskursiyon ang lahat ng mga guro. Napakaaga naman mamili ng boto. Nagbago na ang trapo. Nagpakatrapong-trapo na siya. Ayon naman sa isang tricycle driver, ang trapo ay ang pulitiko na naka sirena at “wang-wang” habang tumatakbo ang kanyang sasakyan sa kalsada, dahil ayaw niyang mahuli sa kanyang appointment subalit ayaw din niya namang gumising ng maaga. Ayon sa isang pulis, ang trapo ay ang pulitiko na ubod ng rami ng bodyguard kahit saan siya pumunta. Gusto niya ng tungkulin at kapangyarihan subalit takot siya sa peligro ng tungkulin kanyang hinahawakan. Ayon sa isang SK Chairman, ang trapo ay ang pulitiko na nagpapakita lang sa lugar pag malapit na ang halalan. Mas madalas pa sa coffee shop kesa sa mga lugar na ang mga tao nangailangan ng pagkalinga. Ayon sa isang waiter, ang trapo ay ang pulitikong sumasakay sa kasikatan ng iba para mapansin din siya. Ayon sa isang kilala kong pastor, ang trapo ay ang mga pulitikong tiwali na ginagatasan ang pamahalaan para manatili sa kapangyarihan. Ika nga ginigisa nila ang mga tao sa sarili nilang mantika at walang malay pa itong nagpapasalamat sa kanya.

Ganito ang mga trapo sa ating pulitika. Maraming nagtataka sa kahit bistadong bistado na sila, patuloy pa silang naghahari sa ating bansa. Sabi ng iba, kinakasangkapan ng mga trapo ang kahirapan ng mga mamayan. Sabi ng iba, kinakasangkapn ng trapo ang kamangmangan ng mga mamamayan. Subalit ang sabi ng trapo, nilalaro niya lang ang laro ng mga botante pagdating ng halalan. Pumapayag ang trapo na pagsamantalahan siya tuwing halalan. Kaya’t dapat lang pagsamantalahan niya rin ang mapagsamantalanng botante pagkatapos nito. Trapo daw siya dahil trapo rin ang botante. Sa ganitong mga pananaw, makaahon pa kaya si Juan de la Cruz? Makaahaon pa kaya an ating bansa? Sagutin natin sa 2010!


Kaya Natin!

April 12, 2009

Sa gitna ng kahirapan, kaguluhan at mga katiwalian na siyang halos araw-araw laman ng mga pahayagan, maraming nababahala at nagtatanong kung may pag-asa pa ba ang ating bansa.  Karamihan sa atin unti-unti ng nawawalan na ng tiwala sa kakayahan ng pamahalaan na isulong ang kapakanan ng mamamayang Pilipino.  Ang mga surveys na nalathala, mag SWS, Pulse Asia at Ibon pawang pare-pareho ang sinasabi, ang kawalan ng tiwala ng mamamayan sa pamahalaan.

Palagay ko ang puno’t dulo ng mga hinaing ng karaniwang mamayan ang pananaw na nawala na ang tunay at makahulugang pagpahalaga sa kanila. May mga programang pawang pamatid lamang sa kahirapan (P500 sa Senior Citizen, P500 na subsidy sa kuryente atbp) subali’t hindi tumutugon sa pangmatagalang pangangailangan ng mga mamamayan.

Mahalaga ang tao! Ibig sabihin hindi paunti-unti. Hindi pabigay-bigay. Hindi pangkasalukuyan. Kundi pangmatagalan. Maayos na pamamahala, tiwala ng namumuhunan, trabahong marangal, pagkalinga sa mahihirap, lipunang parehas — mga mithiing mukhang hindi na makakamit sa ngayon.

Sa gitna ng lahat ng ito, may mga lokal na nagsusumikap na tugunan ang mga hinaing ng ating mga kababayan. Sa Isabela, sa Pampanga, sa Ifugao, sa San Isidro, Nueva Ecija, sa Upi, Maguindanao, sa Marikina, sa San Fernando City, Pampanga at marami pang iba, mga tinatawag na islands of good governance, hindi gamot o pagkain of pabahay ang kanilang tangingmga tugon kung hindi ang maayos at matapat na pamamahala. Ang paniwala na dahil mahalaga ang mamamayan, kailangan na kalahok siya sa pamamahala. Nagtayo ng mga Peoples’ Council na bahagi ng paghanap ng mga lunas sasuliranin ng lugar. Ang mga tao tinanggap na higit sa benepisyo at biyaya na galing sa pamahalaan ay pag-ako ng tungkulin na ang pamamahala ay responsibilidad ng lahat. Maraming pagsubok pa ang haharapin ng mga lugar na ito. Walang pagbabago na walang oposisyon. Walang kabutihan, na walang naapakang kasamaan. Mapalad ang mga local na ito at nagbigyan ng puwang ang pagbabago. Kailangan silang magtagumpay kung nais natin ng pagbabago.

Kung kaya nila, kaya rin kaya natin? Kaya rin kaya ang pagbabago sa kabuuan ng ating bansa.  Ang sagot sa hamong ito ay nasa kamay ng ating mga mamamayan.  Totoo na nawalan na siya ng tiwala.  Nabigo na siya sa ilang pagkakataon. Subali’t ang pangarap natin sa ating mga anak ang nakataya.  Kung mayroon mang pang-alinlangan, ako na ang magsasabi na dapat kayanin natin!